Öğrenci gençlik, sorunlarını tespit ederken, içinde yaşadığı toplumsal gelişmelerden kendini soyutlayamaz ve iç içe geçmiş sorunlara gelecek kaygısının ağırlığıyla kesin ve kalıcı çözümler arar. Dünyanın birçok yerinde ve Türkiye’de öğrenci gençlik, yaşadıkları coğrafyanın, toplumsal durumun bugününe ve geleceğine yönelik memnuniyetsizliklerini ve güvensizliklerini dile getiriyor, çözüm önerileri oluşturmaya çalışıyor. TMMOB Makina Mühendisleri Odası Öğrenci Üyeleri, düzenlediği Öğrenci Üye Kurultayı 2001 ile “Küreselleşme ve Üniversiteler” ana başlığı altında mevcut üniversite ve eğitim sistemini sorgularken, yaşamın her alanını etkileyen küreselleşmenin üniversiteler üzerindeki etkilerini de tartışmaktadır.

Küreselleşmenin, sanayileşme boyutuyla, ayrıntılı bir şekilde işleneceği TMMOB Sanayi Kongresi’nin sunuşunda da yer aldığı şekliyle “Küreselleşme, emperyalist ülke ve tekellerin, kapitalizmin daha büyük sermayelere duyduğu ihtiyaçla azami kara dayalı sömürüsünü artırırken, yarı sömürge ve bağımlı ülkelerdeki birikmiş artı değer ve tüm zenginlik kaynaklarına el koyması, bunları tasfiye etmesi; dünya genelinde daha geniş ölçeklerde derinlemesine ve genişlemesine hakim olma anlayışının hayata geçirilmesidir.” Bu anlayış doğrultusunda “Sermayenin, mal ve hizmetlerin, bilginin uluslararasılaştırılması” kapsamında ulusal kaynaklar sermayenin dolaşımına koşulsuz açık hale getirilmektedir. Dünyanın herhangi bir yerinde o coğrafyaya özgü ekonomik koşullar, toplumsal, yaşamsal ihtiyaçlar ve halkın yararına planlanacak sanayileşme politikaları hiçbir değer taşımamakta, yalnızca sermayenin çıkarına katkı sağlayacak ve rekabet edebilecek sektörler dikkate alınmaktadır. Ülke sanayisi ihtiyaç duyduğu enerji sektörüne, teknolojik gelişmelere, yer altı ve yerüstü zenginlik kaynaklarının verimli kullanılmasına, araştırma-geliştirme faaliyetlerine yönelik yatırımlar ya tamamı ile durdurulmakta ya da sermayenin küreselleşmesi doğrultusunda şekillendirilmektedir. Bu şekillenmede eğitim kurumlarına bakarsak; eğitilmiş insan gücü niceliği ve niteliği de toplumun ihtiyaçları doğrultusunda değil, sermayenin ihtiyaçları doğrultusunda belirlenmektedir. Üniversiteler küreselleşme içindeki sanayinin belirlenimi içerisinde yeniden yapılandırmaya tabi tutulmaktadır. Eğitim programlarında, biçim ve içeriğinde ülkenin sanayileşmesi ve toplumsal yaşamın gereksinimleri değil, ulusal ve uluslararası sermayenin istekleri belirleyici olmaktadır. Üniversitelerin her bir biriminde kademeli olarak hayata geçirilmeye çalışılan özelleştirmeler, üniversitelerin bilimsel araştırmalar için kullanılması gereken tüm kaynaklarının teknopark vb. yoluyla sermayenin hizmetine ve güdümüne sokulma çabası, yapılanları olumlayacak, süreklileşmesini sağlayacak beyinlerin, ideolojilerin, kültürlerin yaygınlaştırılmasını sağlayacak etkinlikler, yeniden yapılandırmanın üniversitelerdeki ilk refleksleridir.

Küreselleşme adı altında yapılanlar özellikle son 10 yıla damgasını vurmaktadır. Dünyayı küreselleştirme çabası içinde olan emperyalizm, bu yönelimini tanımlarken “Bilginin, Mal ve Hizmetlerin, İşgücünün Serbest Dolaşımı Özgürlüğü” nün yeryüzüne hakim olacağını savunmaktadır. Bu tanım tümcesinin başındaki “sermayenin serbest dolaşımı için varolan her türlü engelin -denetimdir, gümrüktür, doğal yaşamın korunmasıdır, ulusların kendi hukukudur, sağlık eğitim gibi asgari toplumsal haklardır engel olabilecek ne varsa- ortadan kaldırılması amacıyla (veya esas alınarak)” ise eksik bırakılmaktadır. Bu “dolaşım özgürlükleri” saldırısıyla, toplumsal yaşamımız ve üniversitelerimizde bizleri nelerin beklediğini şöyle açabiliriz. Dünya çapında büyüyen işsizler ordusuna, ülkemizde de mühendislerin katılımının artması küreselleşme ideolojisi içerisinde yer alan, “işgücünün serbest dolaşımı özgürlüğü”nün doğal sonucu. Bu “özgürlüğün” bize ifade ettiği şey; rekabet koşullarına göre belirli sektörlere yığılabilen ya da istendiği an hemen işten atılabilen bir yığın olarak görülmektedir. Kapitalizmin içsel zorunlu gelişim yasası, sermayenin gelişme gücü ile emrindeki emek gücünün gelişmesini aynı nedene bağlar. Eğitimde fırsat eşitliği kaygısı duyulmaksızın, bir gecede kurulan, liseden bozma üniversitelerle amaçlanan; sermayenin dolaşım ve büyüme hızına eş hızda büyüyen yedek sanayi ordusunu okumuş işsizlerle büyütmektir. Bugün Türkiye’de 33 makina, 17 endüstri, 1 uçak, 1 havacılık ve 1 uzay mühendisliği bölümlerinde yaklaşık 18.000 öğrenci öğrenim görmektedir. Bugün ülke planlamasının odağında bulunan DPT’nin mezun olacak mühendis sayısını dikkate almadan yaptığı 5 yıllık kalkınma planında öngördüğü büyüme hızı, geçmiş yıllarda Türkiye’de uygulanan planların başarısı, “Hizmetlerin serbest dolaşımı” ve küreselleşme içinde ülkemize düşen payı dikkate alırsak; bugünkü işsiz mühendis sayısının üçe katlanacağı açıktır. Küreselleşmenin yıkıcı yasalarıyla oluşturulmuş dünya pazarında kendisine hiçbir zaman fırsat verilmeyen üniversite mezununa düşecek pay işsizliktir. 2 doçent, 2 araştırma görevlisinden oluşan kadrosu, ihtiyacı karşılayamayacak laboratuarları ve kütüphanesiyle yapılan bilimsel çalışmanın küreselleşmiş dünyada yeri ve toplumsal üretime katkısı ne olabilir? Bu durumda akreditasyondan söz edilebilir mi?

Küreselleşen dünyada sermayenin akışkanlığını kolaylaştırıcı yasalarla bir yandan hukuksal gerekçeler hazırlanırken bir yandan da ürünün piyasa değeri rekabet koşullarına uyacak şekilde standardize edilmeye çalışılır. Sanayide ISO 9000/9001 gibi kalite sistemleriyle üretilen ürüne bir piyasa değeri belirlenirken, kapitalist sistemde metalaşan eğitime de bir standardizasyon mekanizması dayatılır : Akreditasyon. Küreselleşme ile aynı dönemde yaygınlaşan kavram olan akreditasyonla hedeflenen, sözde standardize edilmiş eğitimin ürünü (çıktısı) mühendise sermayenin, küresel piyasada değer biçmesini kolaylaştırmaktır. Bu yönelimde sorulması gereken soru; “Eğer üniversitelerde akreditasyon bir zorunluluk ise, gerekli nitelikler belli ve herkes tarafından bilinirken akredite olamayacak üniversiteleri kuran kimdir, amacı nedir?” olabilir. Hemen arkasından ise küreselleşme tanımını da pekiştirecek şekilde; “Sermaye, toplumun her bir bireyine eğitimde fırsatların eşit sunulması kaygısını duymamakta, hatta akreditasyon vb. mekanizmalarla bu eşitsizliğin derinleştirilmesinin gerekli tüm ideolojik, kültürel ve yasal altyapısını hazırlayarak toplumsal yaşama dayatmaktadır.” yanıtı yaşamımızda yakıcılığını hissettirerek gelmektedir.

Küreselleşmenin etkisi altında yaşayan insanlara en fazla dayatılan ürün ise internettir. Bilginin serbest dolaşımı ve bilgiye ulaşma özgürlüğünü kazandırdığı söylenen internetin yararlarının, ağ sahiplerinin yönlendirdiği ağların ucundan fiber optik kablolarla birbirine bağlanmış, zirve ve bireysel kurtuluş tutkularıyla uyuşturulmuş ağlar arasında, cansızlaştırılmış, yalnızlaştırılmış, hücreleştirilmiş bireyler topluluğuna verdiği zararla kıyaslanamayacağı açıktır. İletişimdeki bu gelişkin teknolojinin ve kolaylıkların kullanımında ne yazık ki diğer teknolojilerde olduğu gibi toplum ihtiyaçları değil, kar yasaları hüküm sürmektedir.

40 000’in üzerinde insanımızın yitirildiği 20. yüzyılın en büyük yıkımlarından biri olarak işaret edilen 17 Ağustos 1999 ve sonrasında 12 Kasım 1999’da yaşanmış olan depremlerde suçüstü yakalanmış olan devlet sorumluluğu üzerinden atma çabasına girmiştir. Deprem sonrasında YAPI DENETİMİ masaya yatırılmış ve bir dizi yasal düzenlemelere gidilmiştir (595 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve bağlı yönetmelikleri). Kamu adına mesleki denetim yetkisinde bulunan TMMOB ve bağlı Odaların meslek alanlarını doğrudan ilgilendiren yapı denetimi konusunda KHK’lar çıkartılarak yapılan her türlü eksiklik ve yanlışlık, siyasal yönelim, özelleştirme kapsamlı yeni saldırılar karşısında TMMOB’nin halkın ve toplumsal yaşamın çıkarlarını ön planda tutarak meslek alanlarıyla ilgili konularda yapmış olduğu uyarılar dikkate alınmamış, hiçbir bilimsel tabana dayanmayan uzmanlık yasaları ve yönetmelikleriyle meslek alanlarımıza yönelik türlü düzensizliklere ve yaptırımlara gidilmiştir.

Günümüzde bizler TMMOB Makina Mühendisleri Odası Öğrenci Üyeleri olarak, yaşadığımız tüm olumsuzlukları ve anti demokratik uygulamaların ortadan kalkması mücadelesinde,

Biz TMMOB Makina Mühendisleri Odası Öğrenci Üyeleri olarak, üniversitelerde, ülkede ve dünyada varolan güncel ve toplumsal sorunları ve bu sorunların üniversitelinin kendi yaşam alanına yansımasını kendi özgün bakış açımızla yorumlamaktayız. Ve biz öğrencilerin oluşturduğu komisyonlarımız öz yönetim ilkesiyle ve gönüllülük temelinde çalışma yürütmekteyiz. Üniversitelerde demokrasi, özgürlük ve bağımsızlık mücadelesi veren tüm muhalif öğrencilerle birlikte karşı duruşu yaratmayı hedefleyen bir mücadele içinde olacağız.

Bizler Özerk-Demokratik –Bilimsel Üniversite mücadelesi için üniversitelerin tüm bileşenlerini ve ilgili kurum ve kuruluşları ortak hareket etmeye davet ediyoruz. TMMOB MMO Öğrenci Üyeleri olarak, bu Kurultayın sonuçlarının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması amacıyla TMMOB tarafından yapılacak mühendislik ve mimarlık öğrenci kurultayı çalışmalarına katılım ve katkıda bulunacağız ve taleplerimizin takipçisi olacağız.