Odamızı ve üyelerimizi birinci derecede ilgilendiren "601 sayılı KHK" ile ilgili olarak şunları sorguluyoruz:

1.    601 sayılı KHK'nin 1.maddesinde 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık hakkında yasanın 7.maddesinin değiştirildiği belirtilmektedir.

7. madde önceden; "Birinci maddede zikrolunan diploma veya ruhsatnamelerden birini haiz olmayanlar Türkiye'de mühendis veya mimar ünvanı ile istihdam olunamazlar ve bu imzalarla sanat icra edemezler ve bu unvanları kullanarak rey veremezler ve imza da koyamazlar." şeklindeydi. 601 sayılı KHK'de ise; "Birinci maddede sayılan diploma ve belgelerden birine sahip olmayanlar Türkiye'de mühendis veya mimar ünvanı ile çalışamazlar. Mühendis ve mimarların uzmanlık gerektiren mühendislik ve mimarlık hizmetleri için 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununda belirtilen uzman mühendis veya uzman mimar belgesine sahip olmaları gereklidir. Kurumlar, kuruluşlar, gerçek ve tüzel kişiler; yapacakları veya yaptıracakları mühendislik ve mimarlık hizmetlerinin önemi ve özelliğine göre ülke çapında depreme dayanıklı çağdaş bir yapılaşmanın sağlanmasını teminen uzman mühendis veya uzman mimar çalıştırabilirler veya çalıştırılmasını isteyebilirler." şekline çevrilmiştir.

2. 601 sayılı KHK'nin 2.maddesinde 6235 sayılı TMMOB Yasasına çeşitli maddelerin eklendiği belirtilmektedir.

"Ek Madde 5- Mühendis ve mimarlara, meslek alanlarına giren konularda hizmet kalitesini yükseltmek amacıyla belirli bir deneyim ve meslek içi eğitiminden sonra ilgili meslek odasınca uzman mühendis veya mimar belgesi verilir.

Ek Madde 6- Uzman mühendis ve uzman mimar belgesi almak isteyenler, ilgili meslek odasınca tespit edilen ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'nin onayladığı uzmanlık alanları ile ilgili konularda sınava tabi tutulurlar. Bu sınav, ilgili meslek odası tarafından yazılı olarak yapılır. Sınav komisyonu, ilgili meslek odası tarafından 7 asil ve 7 yedek üyeden oluşturulur. Üyeler, meslek disiplinleri ve uzmanlık alanları dikkate alınarak; 3 asil ve 3 yedek üye ilgili bakanlıklardan, 3 asil ve 3 yedek üye Yükseköğretim Kurulundan, 1 asil ve 1 yedek üye ilgili meslek odasından seçilir. Komisyonun asil üyeleri kendi aralarından bir üyeyi komisyon başkanı seçer. Sınav komisyon üyelerinin, uzman mühendis veya uzman mimar unvanına sahip olmaları ve mesleklerinde fiilen 15 yıl çalışmış veya bu kadar süre öğretim üyeliği yapmış olmaları şarttır. Birden fazla sınav komisyonu oluşturulabilir. Sınav komisyon üyeleri üç yıl için seçilir, süresi dolan üyeler yeniden seçilebilir.

Ek Madde 7- Uzman mühendis veya uzman mimar olabilmek için aşağıdaki şartlar aranır. a) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin ilgili meslek odasına üye olmak, b)Yüz kızartıcı bir suçtan hüküm giymemiş olmak, c) ılgili meslek alanlarında, uzman mühendisler veya uzman mimarlar denetiminde en az 5 yıl meslek deneyimi edinmek ve bunu belgelemek, d) ılgili meslek odalarınca düzenlenen belge edinmeye yönelik meslek içi eğitim programına katılmış olmak, e) Uzman mühendis ve uzman mimar sınavında başarılı olmak. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanlarda ilgili meslek odasına üye olma şartı aranmaz. Meslek içi eğitim programlarının usul ve esasları, sınav komisyonunun çalışma usulleri, sınav esasları, sınav konuları, eğitim programına katılım ve sınav giriş ücretlerinin belirlenmesi, uzman mühendis veya uzman mimar yanında çalışma şekli ve süresi, uzmanlık belgesi verilmesi, süresi, yenilenmesi, iptali ile ilgili hususlar ve mesleki deneyim için gerekli şartlar, Birliğin görüşü alınarak, Bayındırlık ve ıskan Bakanlığı tarafından, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir."

3. 601 sayılı KHK'nin 3.maddesinde 6235 sayılı TMMOB Yasasına çeşitli geçici maddelerin eklendiği belirtilmektedir.

Geçici Madde 6: Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte en az 5 yıllık deneyimi bulunan mühendis veya mimarlar için, 2 yıl süreyle müracaatları halinde ek 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendindeki koşul aranmaz. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte 12 yıl ve daha fazla mesleki deneyimi bulunan başvuru sahiplerine; a) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin ilgili meslek odasına üye olmaları, b) Yüz kızartıcı bir suçtan hüküm giymemiş olmaları, durumlarında ilgili meslek odasınca eğitim programına ve sınava tabi tutulmadan uzmanlık alanları dikkate alınarak uzmanlık belgesi verilir. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışan mühendis ve mimarlar için üyelik şartı aranmaz. Mesleki deneyim için gerekli şartlar yönetmelikle belirlenir.

Geçici Madde 7: Sınav komisyonunun ilk defa oluşturulmasında uzman mühendis veya uzman mimar olma şartı aranmaz.

Odamız, üyeleri adına sorduğu bu soruların yanıtlarını şüphesiz kimseden alamayacaktır. Bunlar yanıtı zor sorulardır. Çünkü 601 sayılı KHK "Ben yaptım, oldu" anlayışının bir ürünüdür. Biz şunları söylüyoruz:

1. 601 sayılı KHK, derhal, ivedilikle, hemen, şimdi, bugün yürürlükten geri çekilmelidir.

2. Birileri tarafından "bir şeyler" yazılmak isteniyorsa, cümle çok basittir:

"Uzman mühendis ve uzman mimar belgesi verme ve alma koşulları Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından belirlenir".

TMMOB Makina Mühendisleri Oda

Yönetim Kurulu

Bu yönetmeliğin hazırlanması için dayanak oluşturan 601 sayılı KHK’ye ilişkin Odamız görüşleri bu yönetmelik için de genel değerlendirme olarak sunulmaktadır.

Değişiklik Önerisi 1: Birinci bölüm Tanımlar ve Kısaltmalar Madde.4’de belirtilen Mühendis ve Mimar tanımında;

"Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışan ve ilgili meslek odalarına üyelikleri isteğe bağlı bırakılan mühendis ve mimarlarla," ibaresi çıkarılmalıdır.

Değişiklik Önerisi 2: Madde 5 "a" bendindeki;

"...Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi Teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışan Mühendis ve Mimarlar için üyelik şartı aranmaz" ibaresi çıkarılmalıdır.

Değişiklik önerisi 3: Madde 5 "c" bendinin aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir.

c. Türk Mühendis Mimar Odaları Birliğine bağlı ilgili meslek odalarınca her bir uzmanlık alanı için yapılacak düzenlemelerde belirlenecek mesleki deneyime sahip olmak

Gerekçe: Mühendislik ve Mimarlık mesleklerinden her biri içerisinde sayıları onlarla ifade edilecek uzmanlık alanları yer almaktadır. Her bir uzmanlık alanı için gereken deneyim süreci farklılıklar arz etmektedir. Bu nedenle, 601 sayılı KHK’de de yer alan 5 yıllık mesleki deneyim şartı şartının hangi bilimsel ve teknik bir yaklaşım sonucu belirlendiği anlaşılamamaktadır. Bu nedenle mühendislik ve mimarlık mesleği kapsamında oluşturulan uzmanlık alanları için mesleki deneyim süresinin ilgili düzenlemede ilgili meslek odasınca yapılacak düzenlemelerde belirlenmesi gerekmektedir.

Değişiklik Önerisi 4: Madde 6’nın ilk paragrafının aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir.

Madde 6: Belge için başvuruda bulunan Mühendis ve Mimarların, Uzman Mühendis ve Uzman Mimar belgesi edinme sınavına girebilmeleri için her bir uzmanlık alanına ilişkin olarak süreleri ilgili meslek odasınca belirlenen Meslek ıçi Eğitim Programlarına katılmaları gerekmektedir. Meslek Odaları her bir uzmanlık alanı için Meslek ıçi Eğitim Programlarının oluşturulması ve gerçekleştirilmesi için Meslek ıçi Eğitim Merkezleri kurar veya söz konusu meslek içi eğitimleri Yüksek Öğretim Kurumları ile işbirliği yaparak gerçekleştirir.

Gerekçe: Mühendislik ve Mimarlık mesleklerinin kendi içerisinde uzmanlık alanları farklılıklar içermektedir. Örneğin; Makina Mühendisliğinin Mekanik Tesisat Mühendisliği, Araç ımal Tadil Mühendisliği, Asansör Mühendisliği, Kalite Mühendisliği, Bakım Mühendisliği, Kaynak Mühendisliği, ış Güvenliği Mühendisliği vb. gibi bir çok uzmanlık konuları mevcuttur. Bu kadar çok uzmanlık konusunun her biri için eğitim süresini 2 ile 8 hafta arasında sıkıştırmak veya yaymak yerine ilgili meslek odasınca uzmanlık konularına uygun sürelerde eğitimler gerçekleştirilmesi daha bilimsel, teknik açıdan daha doğrudur.

Değişiklik Önerisi 5: Madde 13’ün aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir.

Madde 13: Uzman Mühendis ve Uzman Mimar belgelendirme sınav komisyonları ilgili meslek odalarınca her bir uzmanlık alanına ilişkin olarak 2 yıllık süreler için belirlenir. ılgili Meslek Odasınca Uzman Mühendis ve Uzman Mimarlar arasından seçilecek üyelerden oluşturulacak komisyonlarda en az 3 üye bulunur. Gerektiğinde uzmanlık konuları dikkate alınarak ilgili meslek odasınca birden fazla sınav komisyonu kurulabilir.

Sınav sorularının 8. Maddede belirtilen konular dikkate alınarak belirlenmesi, sınavın gerçekleştirilmesi ve değerlendirilmesi, sonuçların başarı sırasına göre listelenip ilgili meslek odasına iletilmesi, sınav sonuçlarına yapılan itirazların değerlendirilmesi sınav komisyonlarınca yerine getirilir. Her bir sınav için hazırlanan sorular ve yanıtları, sınavı takip eden 30 gün içerisinde ilgili meslek odalarının yayın organlarında üyelerine duyurulur.

Gerekçe: Sınavlar ilgili meslek odalarınca gerçekleştirilecek ise sınav konuları ve soruları da ilgili meslek odalarınca oluşturulacak sınav komisyonlarınca hazırlanmalı ve sınavlar bu komisyonlarca yapılıp değerlendirilmelidir. Sınav komisyonlarının çalışma usul ve esasları da ilgili meslek odalarınca belirlenmelidir.

Örneğin; Makina Mühendisliğinin Mekanik Tesisat Mühendisliği, Araç ımal Tadil Mühendisliği, Asansör Mühendisliği, Kalite Mühendisliği, Bakım Mühendisliği, Kaynak Mühendisliği, ış Güvenliği Mühendisliği uzmanlık alanları için sınav komisyonları oluşturmak zorundadır. Bu nedenle sürecin işler ve işlevsel kılınması açısından sınav komisyonlarının ilgili meslek odasınca belirlenmesi uygun olacaktır.

Değişiklik Önerisi 6: Madde 25’in aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir.

Madde 25: Eğitime veya sınava tabi olmaksızın doğrudan Uzman Mühendis ve Uzman Mimar belgesi verilmesi koşulları her bir uzmanlık alanına ilişkin olarak ilgili meslek odasınca hazırlanacak yönetmeliklerde belirlenir.

Gerekçe: Sadece yapı üretim sürecinin bir bölümü olan yapı denetimine ilişkin uzmanlık alanını düzenleyen 595 sayılı KHK’de 12 yıl mesleki deneyime (niçin 12 yıl olduğu halen anlaşılamayan) sahip mühendis ve mimarlar için eğitim ve sınav şartı aranmaksızın doğrudan belgelendirme yapılması uygulamasının bütün mühendislik ve mimarlık uzmanlık alanları için genelleştirilmesi doğru değildir. Bu nedenle ilgili meslek odasının teknolojik gelişmelere bağlı olarak uzmanlık alanlarına ilişkin düzenleme yapma gereksinimi duyması durumunda o alana ilişkin doğrudan belgelendirme için gereken mesleki deneyim sürelerini belirleyebilmelidir.

Değişiklik Önerisi 7: Madde 26’nın aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir.

Madde 26: Uzman Mühendis ve Uzman Mimar belgelerinin geçerlilik süresi ilgili meslek odalarınca her yıl onaylanmak koşuluyla 5 yıldır.

Gerekçe: Belgelerin iki yıllık sıklıkta yenilenmesi yerine yılda bir onaylanması ve 5 yılda bir değiştirilmesi bürokrasiyi azaltması ilgili meslek odası denetimini sürekli kılması bakımından daha doğru olacaktır.

Değişiklik Önerisi 8: Madde 27’nin aşağıdaki şekilde düzenlenmesi önerilmektedir.

Madde 27: Uzman Mühendis ve Uzman Mimar belgesi edinmiş olan mühendis ve mimarların geçen süre içinde mesleki deneyim ve bilgi birikimleri ile belge için aranan koşullarının güncelleştirilmesi amacıyla uzman mühendis ve uzman mimar belgelerinin her yıl onaylanır, 5 yılda bir de yenilenir.

Gerekçe: Değişiklik Önerisi 8 de belirtilen nedenle denetimin sürekli yapılması açısından her yıl belge onayı doğru olacaktır.

1940’da Kars’ta doğan Teoman Öztürk, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümünden 1957’de, İTÜ Mimarlık Fakültesinden de 1963’te mezun oldu. 1973’ten sonra 1980’de 12 Eylül darbesi oluncaya kadar TMMOB Başkanlığı yapan Teoman Öztürk, darbeden sonra yargılandı ve üç yıl tutuklu kaldı.

11 Temmuz 1994’de henüz 54 yaşındayken aramızdan ayrılan Teoman Öztürk için bu yıl Karşıyaka Mezarlığındaki mezarı başında anmadan sonra akşam saatlerinde "Geçmişten Geleceğe Teoman Öztürk ile Birlikte TMMOB Örgütlülüğü" başlıklı bir panel gerçekleştirildi. Panele konuşmacı olarak Yavuz Önen, Bülent Tanık, Haydar İlker, Ali Yiğit, Mehmet Soğancı, Arif Merdol katıldı.